Op de camping in Frankrijk, 10 jaar geleden. Dochter was gefascineerd door insecten. Die werden verzameld in een speciaal doosje. Door haar verzameldrift hadden we een ontmoeting met een glimworm. Wat een bijzonder insect ! Een levend groen lichtje op de donkere bosgrond.
Glimwormen en vuurvliegjes (dezelfde familie) zijn bioluminiscente dieren. Er zijn wel 1000 soorten. Oplichten doen ze vaak in groepen. In Azië verzamelt een specifieke soort vuurvliegjes zich in mangrovebomen. Als er één begint te flashen, gaan de anderen meedoen en synchroniseren ze hun licht. En dat allemaal met als doel om contact te maken.
Ik ontdekte dat ik niet de enige ben die dit een charismatisch insect vindt. Zelfs mensen die alle insecten doodslaan, worden wél betoverd door vuurvliegjes.
Woord van het jaar 2025
Elk jaar begin januari kies ik een woord van het jaar’. Dat woord loopt dan het hele jaar een beetje met mij mee. Dit jaar werden het niet één maar drie woorden: ‘verbonden blijven’ en ‘vuurvliegje’. Ik koos die woorden omdat ik deze tijd soms als een duistere tijd ervaar. Zoveel polarisatie, ophitsing, ruzie, klimaatverandering, verlies aan biodiversiteit…..
Ik word er verdrietig van en tegelijk activistisch. Ik kan zelf iets doen door verbonden te blijven. En misschien ook door een lichtje zijn in deze donkere periode, net als een glimworm of een vuurvliegje . Samen met anderen, als collectief. Want één lichtje is geen lichtje.
Goed en slecht nieuws vanuit de Verenigde Staten
Deze zomer las ik in de New York Times dat er dit jaar veel meer vuurvliegjes zijn dan voorheen. Dat is een hoopvol bericht. Door klimaatverandering is het vaker nat en warm weer. Daar gedijen de vuurvliegjes op.
Hoe zit dat precies? Ik luisterde naar een podcast en leerde dat de levensloop van een vuurvliegje langer is dan je denkt. De larven leven 2 jaar onder de grond als een miniroofdier. Ze eten andere levende wezens. Als ze uitvliegen en oplichten geven ze daarmee paringssignalen af.
Het is essentieel dat ze in een donkere omgeving zijn, anders kunnen ze elkaar niet vinden. En dat is dan weer het slechte nieuws. Door uitputting van de grond zijn er minder larven. En door lichtvervuiling (vooral door LED-lampen met een breed spectrum) kunnen ze elkaar moeilijker vinden.
Hebben donkere tijden ook een voordeel?
Donkere tijden hebben dus ook iets positiefs. Mensen die een lichtje willen zijn kunnen elkaar sneller vinden tegen een donkere achtergrond. Ik zie mooie initiatieven in mijn eigen omgeving en op social media van mensen die de schouders eronder zetten. Ze beginnen een voedselbos of een werknemerscoöperatie of organiseren demonstraties waar wel 100.000 mensen lopen voor vrede.
Zie jij ook deze (menselijke) vuurvliegjes in je omgeving? Misschien wel, als je de lamp uit doet.
PS: en om de moed erin te houden: Owl City maakte een prachtige video met de titel Fireflies. Daar word ik ontroerd én vrolijk van.